PL/CZ informace – zákony – předpisy – pozvánky a pod. CZ/PL informacje – ustawy – przepisy – zaproszenia itp.
Vystěhování a nucené rekonstrukce domů? Vláda ujišťuje, ale stále neexistuje žádný plán.*
Eksmisje i przymusowe remonty domów? Państwo uspokaja, ale planu nadal brak.*
Vystěhování a nucené rekonstrukce domů? Vláda ujišťuje, ale stále neexistuje žádný plán.
Polsko mělo implementovat směrnici EU o energetické účinnosti (EPBD) do 29. května 2026. Národní plán renovací budov měl být zaveden do konce roku. Ani jedno se nestane. Vláda nás ujišťuje, že nám nehrozí vystěhování ani nucené rekonstrukce. Otázkou však je, zda má stát peníze a plán na transformaci Polska jako celku, a ne jen cílené programy pro nejchudší, školy a nemocnice?
Přidáno: 29. května 2026 10:59 Aktualizováno: 29. května 2026 12:55
Během 4. fóra Energetika-Efekt-Životní prostředí varovali odborníci a úředníci místní samosprávy, že Polsko již nemá čas ani peníze na nekonečné diskuse o energetické transformaci budov. marcin049 / Pixabay
- Národní fond pro ochranu životního prostředí a vodní hospodářství (NFOŚiGW) oznamuje spuštění nových programů podporujících tepelnou modernizaci škol, nemocnic a bytových domů v bývalých státních zemědělských oblastech.
- U některých investic se očekává, že úroveň podpory dosáhne až 100 % způsobilých nákladů.
- Prezidentka NFOŚiGW Dorota Zawadzka-Stępniak oznámila, že jen v rámci programu „Čistý vzduch“ jsou na letošní rok plánovány výdaje ve výši přibližně 30 miliard zlotých.
- Józef Matysiak, místopředseda NFOŚiGW, připustil, že plánovaná 1 miliarda zlotých na energetickou modernizaci nemocnic je de facto pilotním programem, vzhledem k enormním potřebám polských zdravotnických zařízení.
Polsko mělo implementovat směrnici EU o energetické náročnosti budov (EPBD) do 29. května 2026. Do konce letošního roku měl být dokončen Národní plán renovací budov – dokument, který měl nastínit cestu k dosažení nulových emisí a energetické účinnosti budov do poloviny století. Ani jedno se nestane.
Důvod? Nejde jen o legislativní zpoždění. Problém sahá mnohem hlouběji. Polsku stále chybí ucelený model financování energetické transformace budov, místní samosprávy jsou dramaticky nerovnoměrné, co se týče financí, a stát stále nedokáže odpovědět na základní otázku – kdo skutečně zaplatí za renovaci milionů domů a veřejných budov.
Ve středu (27. května) během 4. fóra Energetický efekt – Životní prostředí, které se konalo v sídle Národního fondu pro ochranu životního prostředí a vodní hospodářství, zazněla řada prohlášení o nových programech a miliardách zlotých na tepelnou modernizaci. Mezi řádky však rezonovalo ještě něco jiného: vládní administrativa si je dobře vědoma toho, že rozsah výzvy je mnohem větší než současné možnosti státu.
Ministerstvo mezi tlakem a politikou
Nejzřetelněji se to projevilo v projevu Anety Piątkowské, ředitelky odboru udržitelné ekonomiky na Ministerstvu rozvoje a technologií. „Jsme ti, co se týče bičování,“ přiznala bez obalu s odkazem na zpoždění v implementaci směrnice EPBD (směrnice o energetické náročnosti budov).
A skutečně, je to Ministerstvo rozvoje a technologií, které je zodpovědné za implementaci předpisů, přestože se samotná směrnice stala politickým symbolem vměšování EU do soukromých domů a bytů. Piątkowská se pokusila toto sdělení zvrátit.
„Nejde o nátlak vnucený EU, ale spíše o racionální přístup,“ argumentovala. „Měli bychom zateplit budovy, vyměnit okna a zdroje tepla a zlepšit energetickou účinnost.“
Ministerstvo zdůrazňuje, že neimplementace směrnice neznamená automatické sankce proti občanům. A formálně je to správně. 30. května nikdo nenařídí majitelům domů výměnu kotlů ani rozsáhlé rekonstrukce. Problém je však v tom, že EPBD bude fungovat nepřímo – prostřednictvím trhu, úvěrů, energetických standardů a cen energií.
Strach z „domů třídy G“
Nejhmatatelnější změnou je zavedení energetických tříd pro budovy – od A do G – podobně jako pro ledničky nebo pračky. Systém stále neexistuje, ačkoli měl být jedním ze základních kamenů reformy.
Právě zde dochází k největší společenské změně. Protože zatímco stát nezakáže bydlení v „energetických upírech“, trh to může udělat sám. Banky se již začínají dívat na energeticky náročné nemovitosti jinak. Developeři se připravují na přísnější požadavky. Náklady na údržbu budov, nejen jejich umístění nebo rozloha, budou stále důležitější.
Jan Ruszkowski, výkonný ředitel sdružení Fala Renowacji a moderátor panelu, poukázal na to, že se kolem směrnice nahromadilo obrovské množství dezinformací. „Falešný narativ o vystěhování nebo nucené výměně oken zcela zakrývá skutečný problém,“ řekl během debaty. Později dodal, že Polsko nepotřebuje renovace, protože je vyžaduje Brusel. „Potřebujeme je z geopolitických, ekonomických a sociálních důvodů.“
Miliardy na papíře, kapka v moři
Během fóra Národní fond pro ochranu životního prostředí a vodní hospodářství (NFOŚiGW) oznámil spuštění dalších podpůrných programů pro školy, nemocnice a bytové domy v bývalých státních zemědělských oblastech. To zní působivě. Problém je v tom, že sami zástupci fondu připouštějí, že se jedná o kapku v moři.
Doufám, že 1 miliarda zlotých pro nemocnice je začátkem cesty k uspokojení potřeb. „Jedná se o pilotní program,“ řekl Józef Matysiak, místopředseda Národního fondu ochrany životního prostředí a vodního hospodářství.
Matysiak poukázal na další problém: mnoho nemocnic funguje v historických budovách. „Náklady se zvyšují kvůli požadavkům na ochranu památek,“ zdůraznil.
To znamená, že modernizace takových zařízení je nejen drahá, ale často i technologicky složitá.
A je těžké najít upřímnější shrnutí situace. Polsko má přes 15 milionů budov. Významná část byla postavena před rokem 1990 a vyznačuje se nízkou energetickou účinností. Podle odhadů by náklady na celou transformaci do roku 2050 mohly dosáhnout až 2,5 bilionu zlotých.
Místní samosprávy žijí ve dvou světech.
Matysiak se také netajil tím, že se spoléhá na zapojení místních samospráv do spolufinancování investic. Problém je v tom, že právě zde se státní strategie střetává s drsnou realitou místního Polska.
„Odstraňování energetické chudoby je oblast, která nepochybně vyžaduje podporu, a doufáme, že Národní fond ochrany životního prostředí a vodního hospodářství nebude jedinou institucí, která se těmito aktivitami bude zabývat,“ řekl Matysiak. řekl.
O chvíli později se však ukázalo, že očekávání většího zapojení místní samosprávy může být jednoduše nereálné. Stanisław Jastrzębski, prezident Asociace venkovských obcí Polské republiky a starosta obce Długosiodło, brutálně vrátil diskusi zpět do reality.
„Existují obce, kde příjem na obyvatele nepřesahuje 1 000 PLN, a jiné, kde přesahuje 40 000 PLN,“ zdůraznil.
Toto je zásadní problém pro celou energetickou transformaci. Ani ten nejlépe navržený program nebude fungovat tam, kde místní samosprávy postrádají vlastní příspěvek nebo odborné znalosti k realizaci investic.
Přesto se předpokládá, že místní samosprávy budou patřit mezi hlavní vykonavatele klimatické politiky EU: modernizace škol, nemocnic, obecních budov a lokálních topných sítí.
Střední třída zůstala sama
Politicky nejnevhodnější otázku nastolila Dr. Joanna Remiszewska z polské sítě OSN Global Compact Network.
„Pro střední třídu neexistuje žádný program tepelné modernizace,“ řekla bez obalu.
Toto je mezera, kterou se veřejný sektor zdráhá řešit. Program „Čistý vzduch“ byl zaměřen na nejchudší domácnosti. Zároveň daňová úleva na tepelnou modernizaci, která měla podpořit bohatší majitele domů, zjevně ztrácí na významu. „Využívá ji stále méně lidí a odpočty se snižují,“ poznamenala Remiszewska.
To by mohlo mít vážné důsledky. Protože právě střední třída bude v nadcházejících letech pod největším tlakem transformace:
- příliš „bohatá“ na vysoké dotace,
- příliš „chudá“ na to, aby si sama financovala komplexní rekonstrukci domu v ceně několika set tisíc zlotých.
Nejdražší energie je energie plýtváním.
Celou diskusí se prolínalo společné téma: nejlevnější energie je energie nepromrhaná, řekl Józef Matysiak.
Tato věta jasně ilustruje posun v myšlení o energetické transformaci. Ještě před několika lety se debata zaměřovala především na zdroje energie. Dnes je stále jasnější, že stejně důležité se stává i samotné snižování poptávky.
Polsko je teprve na začátku procesu, který poběží do roku 2050. A ačkoli se kolem směrnice o energetické náročnosti budov objevilo mnoho obav, je třeba si ujasnit jednu věc: po 29. květnu 2026 nebudou probíhat žádná vystěhování kvůli špatné energetické náročnosti ani povinné rekonstrukce všech domů. Nejpřísnější požadavky se vztahují především na nové budovy – od roku 2028 na veřejné budovy a od roku 2030 na všechny nově postavené budovy.
To však nemění nic na skutečnosti, že Polsko nadále plýtvá obrovskými částkami peněz na vytápění budov, které doslova uvolňují teplo do ovzduší.
A to je právě jádro problému. Peníze spálené za vytápění by mohly v systému zůstat:
- v nemocnicích – na doplňkové služby a vybavení,
- ve školách – na doplňkové kurzy pro studenty,
- v obcích dříve patřících státním statkům – na veřejnou dopravu nebo sociální služby. Největšími náklady na energetickou transformaci nakonec nemusí být samotná izolace budov, ale pokračující udržování státu, který každoročně financuje energetické ztráty místo rozvoje veřejných služeb a bezpečnosti svých občanů.
© Materiál chráněný autorským právem – přetisky podléhají obchodním podmínkám. regulamin
Eksmisje i przymusowe remonty domów? Państwo uspokaja, ale planu nadal brak.
Do 29 maja 2026 r. Polska miała wdrożyć unijną dyrektywę budynkową EPBD. Do końca roku miał powstać Krajowy Plan Renowacji Budynków. Nie będzie ani jednego, ani drugiego. Rząd uspokaja, że nie grożą nam eksmisje ani przymusowe remonty. Pytanie brzmi jednak, czy państwo ma pieniądze i plan na transformację całej Polski, a nie tylko punktowe programy dla najuboższych, szkół i szpitali?
Dodano: 29 maja 2026 10:59 Aktualizacja: 29 maja 2026 12:55
Podczas IV Forum Energia–Efekt–Środowisko eksperci i samorządowcy alarmowali, że Polska nie ma dziś już czasu, ani pieniędzy na niekończące się dyskusje na temat transformacji energetycznej budynków. marcin049 / Pixabay
- Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) zapowiada uruchomienie nowych programów wspierających termomodernizację szkół, szpitali i budynków wielorodzinnych na terenach popegeerowskich.
- W przypadku części inwestycji poziom wsparcia ma sięgać nawet 100 proc. kosztów kwalifikowanych.
- Prezes NFOŚiGW Dorota Zawadzka-Stępniak poinformowała, że tylko w programie „Czyste Powietrze” w tym roku planowane są wydatki rzędu 30 mld zł.
- Józef Matysiak, zastępca prezesa NFOŚiGW, przyznał z kolei, że planowany 1 mld zł na modernizację energetyczną szpitali to de facto program pilotażowy wobec ogromnych potrzeb polskich placówek ochrony zdrowia.
Do 29 maja 2026 r. Polska miała wdrożyć unijną dyrektywę o charakterystyce energetycznej budynków, czyli EPBD. Do końca tego roku miał natomiast powstać Krajowy Plan Renowacji Budynków – dokument, który miał wyznaczyć drogę dojścia do bezemisyjnych i energooszczędnych budynków do połowy stulecia. Nie będzie ani jednego, ani drugiego.
Powód? Nie chodzi wyłącznie o opóźnienia legislacyjne. Problem jest znacznie głębszy. Polska wciąż nie ma spójnego modelu finansowania transformacji energetycznej budynków, samorządy są dramatycznie nierówne finansowo, a państwo nadal nie potrafi odpowiedzieć na podstawowe pytanie – kto właściwie zapłaci za renowację milionów domów i budynków publicznych.
W środę (27 maja) podczas IV Forum Energia–Efekt–Środowisko, które odbyło się w siedzibie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, padło wiele deklaracji o nowych programach i miliardach złotych na termomodernizację. Ale między wierszami wybrzmiewało coś jeszcze: administracja rządowa dobrze wie, że skala wyzwania jest znacznie większa niż obecne możliwości państwa.
Ministerstwo między presją a polityką
Najmocniej było to słychać w wystąpieniu Anety Piątkowskiej, dyrektor Departamentu Zrównoważonej Gospodarki w Ministerstwie Rozwoju i Technologii. – Jesteśmy chłopcem do bicia – przyznała wprost, odnosząc się do opóźnień we wdrażaniu dyrektywy EPBD (dyrektywa ws. charakterystyki energetycznej budynków).
I rzeczywiście: to właśnie Ministerstwo Rozwoju i Technologii odpowiada za implementację przepisów, choć sama dyrektywa stała się politycznym symbolem unijnej ingerencji w prywatne domy i mieszkania. Piątkowska próbowała ten przekaz odwrócić.
– To nie przymus narzucony przez Unię, ale racjonalizm – przekonywała. – Powinniśmy ocieplać budynki, wymieniać okna i źródła ciepła, poprawiać efektywność energetyczną.
Ministerstwo podkreśla, że brak wdrożenia dyrektywy nie oznacza automatycznych sankcji wobec obywateli. I formalnie ma rację. 30 maja nikt nie nakaże właścicielom domów wymiany pieca czy generalnego remontu. Problem polega jednak na tym, że EPBD będzie działać pośrednio – przez rynek, kredyty, standardy energetyczne i ceny energii.
Strach przed „domami klasy G”
Najbardziej namacalną zmianą mają być klasy energetyczne budynków – od A do G – podobne do tych znanych z lodówek czy pralek. System wciąż nie istnieje, choć miał być jednym z fundamentów reformy.
To właśnie tutaj rozgrywa się największa zmiana społeczna. Bo choć państwo nie zakaże mieszkania w „energetycznym wampirze”, rynek może zrobić to sam. Banki już dziś zaczynają inaczej patrzeć na energochłonne nieruchomości. Deweloperzy szykują się na zaostrzenie wymogów. Coraz większe znaczenie będą miały koszty utrzymania budynku, a nie tylko jego lokalizacja czy metraż.
Jan Ruszkowski, dyrektor zarządzający stowarzyszenia Fala Renowacji i moderator panelu, zwracał uwagę, że wokół dyrektywy narosła ogromna dezinformacja. – Fałszywa narracja o eksmisjach czy przymusowych wymianach okien kompletnie przykrywa prawdziwy problem – mówił podczas debaty.
I dodawał później, że Polska nie potrzebuje renowacji dlatego, że wymaga tego Bruksela. – Potrzebujemy jej ze względów geopolitycznych, gospodarczych i społecznych.
Miliardy na papierze, kropla w morzu potrzeb
W czasie forum NFOŚiGW zapowiedział uruchomienie kolejnych programów wsparcia dla szkół, szpitali i budynków wielorodzinnych na terenach popegeerowskich. Brzmi imponująco. Problem w tym, że sami przedstawiciele Funduszu przyznają, że to kropla w morzu potrzeb.
1 mld zł na szpitale to mam nadzieję początek drogi w stosunku do potrzeb. To program pilotażowy – powiedział Józef Matysiak, zastępca prezesa NFOŚiGW.
Matysiak zwracał uwagę na jeszcze jeden problem: wiele szpitali funkcjonuje w zabytkowych budynkach. – Koszty są podwyższone przez wymogi konserwatorskie – podkreślał.
To oznacza, że modernizacja takich obiektów jest nie tylko kosztowna, ale często również technologicznie skomplikowana.
I trudno o bardziej szczere podsumowanie sytuacji. Polska ma ponad 15 mln budynków. Znaczna część została wybudowana przed 1990 r. i charakteryzuje się niską efektywnością energetyczną. Według szacunków koszt całej transformacji do 2050 r. może wynieść nawet 2,5 bln zł.
Samorządy żyją w dwóch światach
Matysiak nie ukrywał również, że liczy na aktywność samorządów przy współfinansowaniu inwestycji. Problem w tym, że właśnie tutaj państwowa strategia zderza się z brutalną rzeczywistością Polski lokalnej.
– Niwelowanie ubóstwa energetycznego to obszar bezdyskusyjnie wymagający wsparcia i mamy nadzieję, że NFOŚiGW nie będzie jedyną instytucją angażującą się w te działania – mówił Matysiak.
Chwilę później okazało się jednak, że oczekiwanie większego zaangażowania samorządów może być po prostu nierealne. Stanisław Jastrzębski, prezes Związku Gmin Wiejskich RP i wójt gminy Długosiodło, brutalnie sprowadził dyskusję na ziemię.
Są gminy, w których dochód własny na mieszkańca nie przekracza 1 tys. zł, a są takie, gdzie wynosi ponad 40 tys. zł – podkreślał.
To fundamentalny problem całej transformacji energetycznej. Bo nawet najlepiej zaprojektowany program nie zadziała tam, gdzie samorząd nie ma wkładu własnego ani kompetencji do prowadzenia inwestycji.
A przecież właśnie samorządy mają być jednym z głównych wykonawców unijnej polityki klimatycznej: modernizować szkoły, szpitale, budynki komunalne i lokalne sieci ciepłownicze.
Klasa średnia została sama
Najbardziej politycznie niewygodny wątek poruszyła dr Joanna Remiszewska z UN Global Compact Network Poland.
Brakuje programu termomodernizacyjnego dla klasy średniej – mówiła bez ogródek.
To luka, o której sektor publiczny mówi niechętnie. Program „Czyste Powietrze” został skierowany do najuboższych gospodarstw domowych. Jednocześnie ulga termomodernizacyjna, która miała wspierać bardziej zamożnych właścicieli domów, wyraźnie traci znaczenie. – Coraz mniej ludzi z niej korzysta i coraz niższe są odliczenia – zauważyła Remiszewska.
To może mieć poważne konsekwencje. Bo właśnie klasa średnia będzie w najbliższych latach pod największą presją transformacji:
- zbyt „bogata” na wysokie dotacje,
- zbyt „biedna”, by samodzielnie finansować kompleksową modernizację domu za kilkaset tysięcy złotych.
Najdroższa energia to ta stracona
W tle całej dyskusji przewijał się jeden wspólny motyw: najtańszą energią jest energia nieutracona – mówił Józef Matysiak.
To zdanie dobrze pokazuje zmianę myślenia o transformacji energetycznej. Jeszcze kilka lat temu debata skupiała się głównie na źródłach energii. Dziś coraz wyraźniej widać, że równie ważne staje się ograniczenie samego zapotrzebowania.
Polska jest dopiero na początku procesu rozpisanego aż do 2050 r. I choć wokół dyrektywy EPBD narosło wiele strachu, jedno warto powiedzieć jasno: nie będzie eksmisji za słabą klasę energetyczną ani przymusowych remontów wszystkich domów po 29 maja 2026 r. Najostrzejsze wymogi dotyczą przede wszystkim nowych budynków – od 2028 r. publicznych, a od 2030 r. wszystkich nowo powstających.
To jednak nie zmienia faktu, że Polska nadal traci gigantyczne pieniądze na ogrzewanie budynków, które dosłownie wypuszczają ciepło w powietrze.
I właśnie tu leży sedno problemu. Pieniądze przepalane na ogrzewanie mogłyby zostać w systemie:
- w szpitalach – na dodatkowe świadczenia i sprzęt,
- w szkołach – na dodatkowe zajęcia dla uczniów,
- w gminach popegeerowskich – na publiczny transport czy opiekę społeczną.
Największym kosztem transformacji energetycznej może się ostatecznie okazać nie samo ocieplanie budynków, lecz dalsze utrzymywanie państwa, które każdego roku finansuje straty energii zamiast rozwój usług publicznych i bezpieczeństwa swoich obywateli.
© Materiał chroniony prawem autorskim – zasady przedruków określa regulamin