Polsko svolává schůzku 13 zemí. Náměstek ministra o „vakcíně“ proti systému obchodování s emisemi.* 

Polska zwołała naradę 13 państw. Wiceminister o „szczepionce“ przeciwko ETS.* 

Polsko svolává schůzku 13 zemí. Náměstek ministra o „vakcíně“ proti systému obchodování s emisemi.

Zdroj: https://businessinsider.com.pl/gospodarka/polska-zwolala-narade-13-panstw-wiceminister-o-szczepionce-przeciwko-ets/ge6t2y5;  Připravil: Maciej Zaremba

Z iniciativy Varšavy ministři 13 zemí Evropské unie ve čtvrtek v Lucemburku jednali o systému obchodování s emisemi. Cílem schůzky bylo dohodnout se na společných postojích před navrhovanou reformou systému obchodování s emisemi Evropskou komisí, která je plánována na polovinu července.

Schůzka se konala na okraj zasedání ministrů životního prostředí. O průběhu informoval Polskou tiskovou agenturu (PAP) zdroj z EU. Jednání se zúčastnili zástupci Rakouska, Bulharska, Chorvatska, České republiky, Estonska, Řecka, Malty, Polska, Rumunska, Slovenska, Slovinska, Maďarska a Itálie.

Třináctičlenná konference v Lucemburku

Polsko zastupoval náměstek ministra pro klima Krzysztof Bolesta, který se měl ve stejný den setkat i s komisařem pro klima Wopkem Hoekstrou. Měla se také projednat nadcházející reforma systému obchodování s emisemi. Náměstek ministra pro klima novinářům řekl, že je to poslední příležitost posílit „vakcínu“ proti systému obchodování s emisemi, než Evropská komise navrhne změny systému.

„Dnes se ale setkám i s dalšími členskými státy. Doufám tedy, že budeme mít silnější pozici pro více než jednu zemi,“ zdůraznil Bolesta.

Jedním z klíčových cílů polské diplomacie je posílení Modernizačního fondu po roce 2030. Tento nástroj podporuje investice do řešení s nulovými emisemi v členských státech s nižšími příjmy. Z fondu v současné době těží třináct zemí EU, včetně Polska.

Odhaduje se, že Polsko z tohoto fondu obdrží v letech 2021 až 2030 přibližně 14 miliard eur (60 miliard zlotých). O osudu fondu po roce 2030 rozhodne Komise v rámci reformního balíčku, který představí 15. července. Toto datum stanoví rámec pro současná jednání, která vedou polští zástupci.

Spor o bezplatné emisní povolenky

Varšava také usiluje o hlubší reformu pravidel pro přidělování bezplatných emisních povolenek využívaných energeticky náročnými odvětvími. Současná nařízení předpokládají postupné snižování jejich počtu, což má průmyslu pomoci investovat do technologií s nižšími emisemi. Země, které se tomuto přístupu staví proti, argumentují tím, že firmy narážejí na technologickou bariéru – v některých odvětvích prostě ještě nebyla vyvinuta řešení s nulovými emisemi.

Ve snaze donutit EK k provedení změn v bezplatných povolenkách, které by Polsku prospěly, se Varšava snažila tento návrh zahrnout do závěrů posledního summitu EU konaného 18. a 19. června. Tím se mělo zajistit, aby bruselský červencový návrh zahrnul změny očekávané Varšavou. Vedoucí představitelé členských států v souladu s polskou žádostí vyzvali Evropskou komisi, aby regulovala bezplatné povolenky v samostatném právním aktu, nikoli v novele směrnice o ETS. To má reformu urychlit.

Referenční hodnoty v dopise von der Leyenové

Závěry summitu obsahovaly také odkaz na březnový dopis předsedkyně Evropské komise Ursuly von der Leyenové. V něm se předsedkyně EK zavázala stanovit realističtější cestu dekarbonizace po roce 2030. Oznámila také, že tzv. benchmarky – ukazatele používané k určení počtu bezplatných povolenek na emise CO2 – budou zohledňovat obavy průmyslu.

„Společně s dalšími členskými státy jsme zastávali velmi jasný postoj, abychom přesvědčili Komisi k urychlení práce na benchmarkech. A tento slib dodržíme,“ oznámil Bolesta ve čtvrtek.

Investiční podpora a 30 miliard eur

Kromě benchmarků Polsko usiluje také o příznivá rozhodnutí ohledně finančních nástrojů podporujících dekarbonizaci. Náměstek ministra pro klima připomněl další projekt důležitý pro Varšavu – Investiční podporu. Tento fond ve výši 30 miliard eur, který v březnu 2026 oznámil předseda Komise, je určen na podporu projektů dekarbonizace. Podle návrhu von der Leyenové má financování pocházet z prodeje 400 milionů povolenek ze současné rezervy systému obchodování s emisemi.

Polsko rovněž očekává další úpravy rezervy tržní stability (MSR). Brusel navrhl změny tohoto mechanismu v dubnu 2026, ale Varšava považuje stávající opatření za nedostatečná.

„Chceme jej transformovat na skutečný mechanismus regulace cen,“ uvedl Bolesta.

Polsko proto očekává, že další změny MSR (Rezervy tržní stability) budou zahrnovat řešení, která: poskytnou větší jistotu plánování pro průmysl, stabilizují ceny povolenek a sníží nadměrnou volatilitu, zvýší flexibilitu MSR jako nástroje pro reakci na náhlé narušení trhu a lépe ochrání konkurenceschopnost energeticky náročného evropského průmyslu.

Polska zwołała naradę 13 państw. Wiceminister o „szczepionce“ przeciwko ETS.

Źródło: https://businessinsider.com.pl/gospodarka/polska-zwolala-narade-13-panstw-wiceminister-o-szczepionce-przeciwko-ets/ge6t2y5; Opracowanie: Maciej Zaremba

Z inicjatywy Warszawy w czwartek w Luksemburgu odbyły się rozmowy ministrów 13 państw Unii Europejskiej poświęcone systemowi handlu uprawnieniami do emisji. Spotkanie miało na celu uzgodnienie wspólnych stanowisk przed planowaną na połowę lipca propozycją reformy ETS, którą przygotowuje Komisja Europejska.

Spotkanie zorganizowane zostało na marginesie obrad ministrów odpowiedzialnych za środowisko. Źródło unijne poinformowało Polską Agencję Prasową o kulisach narady. W rozmowach uczestniczyli przedstawiciele Austrii, Bułgarii, Chorwacji, Czech, Estonii, Grecji, Malty, Polski, Rumunii, Słowacji, Słowenii, Węgier i Włoch.

Narada 13 państw w Luksemburgu

Polskę reprezentował wiceminister klimatu Krzysztof Bolesta, który tego samego dnia miał się także spotkać z komisarzem do spraw klimatu Wopke Hoekstrą. Tematem tej rozmowy również miała być nadchodząca reforma systemu handlu emisjami. Wiceminister klimatu powiedział dziennikarzom, że jest to ostatni moment na wzmocnienie „szczepionki“ przeciwko ETS, zanim KE zaproponuje zmiany w tym systemie.

— Ale dzisiaj spotkam się też z innymi państwami członkowskimi. Mam więc nadzieję, że będziemy mieli silniejszą pozycję więcej niż jednego kraju — podkreślił Bolesta.

Jednym z kluczowych celów polskiej dyplomacji jest wzmocnienie po 2030 r. Funduszu Modernizacyjnego. To narzędzie wspiera inwestycje w rozwiązania zeroemisyjne w krajach członkowskich o niższych dochodach. Z funduszu korzysta dziś 13 państw UE, a wśród nich znajduje się również Polska.

Szacuje się, że w latach 2021–30 nasz kraj otrzyma z tego funduszu około 14 mld euro (60 mld zł). Komisja przesądzi o losach funduszu po 2030 r. w ramach pakietu reform, który zaprezentuje 15 lipca. To właśnie ta data wyznacza ramy obecnych negocjacji prowadzonych przez polskich przedstawicieli.

Spór o darmowe uprawnienia do emisji

Warszawa zabiega również o głębszą reformę zasad przydzielania darmowych uprawnień do emisji, z których korzystają branże energochłonne. Aktualne regulacje zakładają stopniowe ograniczanie ich liczby, co ma skłaniać przemysł do inwestowania w mniej emisyjne technologie. Państwa sprzeciwiające się temu kierunkowi argumentują, że firmy natrafiają na barierę technologiczną — w niektórych sektorach rozwiązania bezemisyjne po prostu nie zostały jeszcze opracowane.

Chcąc wymusić na KE korzystne dla Polski zmiany w zakresie darmowych uprawnień, Warszawa zabiegała o to, by postulat w tej sprawie zapisać we wnioskach z ostatniego szczytu UE z 18 i 19 czerwca. Miał on zagwarantować, że lipcowa propozycja Brukseli uwzględni oczekiwane przez Warszawę zmiany. Przywódcy państw członkowskich, zgodnie z polskim postulatem, wezwali KE, by darmowe uprawnienia uregulować w osobnym akcie prawnym, a nie w nowelizacji dyrektywy ETS. Ma to przyspieszyć przebieg reformy.

Benchmarki w liście von der Leyen

We wnioskach ze szczytu pojawiło się także nawiązanie do marcowego listu przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen. Szefowa KE zadeklarowała w nim wyznaczenie bardziej realistycznej ścieżki dekarbonizacji po 2030 r. Zapowiedziała również, że tzw. benchmarki — wskaźniki służące do określania liczby darmowych uprawnień do emisji CO2 — uwzględnią obawy zgłaszane przez przemysł.

— Utrzymywaliśmy bardzo wyraźne stanowisko razem z innymi państw członkowskimi, aby przekonać Komisję do przyspieszenia prac nad benchmarkami. I będziemy pilnować tej obietnicy — zapowiedział w czwartek Bolesta.

Investment Booster i 30 mld euro

Oprócz benchmarków Polska zabiega także o korzystne rozstrzygnięcia w zakresie instrumentów finansowych wspierających dekarbonizację. Wiceminister klimatu przypomniał o innym istotnym dla Warszawy projekcie — Investment Booster. To fundusz o wartości 30 mld euro, zapowiedziany w marcu 2026 r. przez przewodniczącą Komisji, mający wspierać projekty dekarbonizacyjne. Według propozycji von der Leyen finansowanie ma pochodzić ze sprzedaży 400 mln uprawnień pochodzących z obecnej rezerwy systemu handlu emisjami.

Polska oczekuje również dalszych modyfikacji rezerwy stabilności rynkowej (MSR). Bruksela wystąpiła z propozycją zmian w tym mechanizmie w kwietniu 2026 r., jednak Warszawa uznaje dotychczasowe ustalenia za niewystarczające.

— Chcemy przekształcenia jej w prawdziwy mechanizm kontroli cen — powiedział Bolesta.

Polska oczekuje więc, że w ramach dalszych zmian MSR (rezerwy stabilności rynkowej) uwzględnione zostaną rozwiązania, które: zapewnią większą pewność planowania dla przemysłu, ustabilizują ceny uprawnień i ograniczą nadmierną zmienność, zwiększą elastyczność MSR jako narzędzia reagującego na gwałtowne zaburzenia rynkowe, a także pozwolą lepiej chronić konkurencyjność europejskiego przemysłu energochłonnego.