Dlouholeté, ba dokonce historické rekordy byly překonány. Potenciál polských firem je stále lépe využíván.* 

Padły wieloletnie, a nawet historyczne rekordy. Potencjał polskich firm coraz lepiej wykorzystywany.* 

Zemědělci by mohli přijít o miliardy eur. Polsko bojuje o financování z nového rozpočtu EU.* 

Rolnicy mogą stracić miliardy euro. Polska walczy o pieniądze z nowego budżetu UE.* 

Dlouholeté, ba dokonce historické rekordy byly překonány. Potenciál polských firem je stále lépe využíván.

Zdroj: https://businessinsider.com.pl/gospodarka/polskie-firmy-na-granicy-mozliwosci-branza-farmaceutyczna-z-rekordem-historyczny/tce8vef;  připravil Jacek Frączyk

Průměrné využití kapacit v polském průmyslu dosáhlo v červenci 78,7 % a ve stavebnictví až 83,9 %. Jde o dlouholeté rekordy, jak vyplývá ze studie Ústředního statistického úřadu (GUS). Jedno odvětví dokonce překonalo historický rekord.

Za celý rok se využití kapacit v průmyslu zvýšilo o 1 procentní bod a od června o 0,2 procentního bodu. Předchozí úroveň vyšší než 78,7 % v červenci letošního roku byla také v červenci, ale v roce 2022, tedy před čtyřmi lety, jak vyplývá ze studie Ústředního statistického úřadu (GUS). Historicky nejlepší výsledek byl v červenci 2018 (83,5 %). Jak vidíte, červenec je v tomto ohledu výjimečný.

Ve stavebnictví je třeba dosáhnout ještě vyššího výsledku, jak jsme kontrolovali v prosinci 2019. Předchozí nejlepší výsledek než 83,9 % byl dosažen v prosinci 2019. Rekord byl stanoven v září 2018 (87,2 %).

Limity kapacity

Některá odvětví se již blíží limitům své zpracovatelské kapacity. Společnosti zabývající se opravami, údržbou a instalací strojů dosáhly 86,5 % své výrobní kapacity, ty, které vyrábějí základní léčiva, dosáhly 86,2 % a ty, které vyrábějí oděvy, dosáhly 86,1 %.

Průmysl vyrábějící další dopravní prostředky, včetně vlaků, lodí a vrtulníků, pracuje na 85 % své kapacity. To se pravděpodobně týká objednávek pro CPK (Centrální dopravní uzel) a armádu.

A historický rekord byl v červenci stanoven i u výrobců základních léčiv. Využití kapacity nebylo v historii výzkumu nikdy předtím tak vysoké. To může naznačovat potřebu investic do rozšíření kapacit. Je zřejmé, že objednávky byly v poslední době vysoké. Vysoké využití kapacit v odvětví instalací a oprav naznačuje, že některá odvětví v současné době kapacitu zvyšují.

Oděvní průmysl není v odvětví lehkého průmyslu jediným. Největší nárůst využití kapacit zaznamenal v průběhu roku průmysl kožedělného zboží – o 4,5 procentního bodu na 82,9 %. To může být způsobeno především vojenskými objednávkami, ale také problémy s dodávkami z Číny, včetně ceny těchto dodávek po růstu cen pohonných hmot způsobeném konflikty na Blízkém východě a na Ukrajině.

V těchto odvětvích se zaměstnanci nemusí obávat propouštění a žádosti o zvýšení platů budou pravděpodobně posouzeny příznivě.

Druhá strana mince

Současná ekonomická realita v Polsku má však i stinnou stránku. To platí pro odvětví, kde působí domácí giganti JSW a Orlen.

V sektoru výroby koksu (JSW) a rafinérských produktů (Orlen) kleslo využití kapacity na pouhých 72,5 %. Naposledy horší byla situace v lednu 2023 (74,8 %) a historicky nejhorší v dubnu 2013 (63,9 %). Meziročně došlo k poklesu o 12,4 procentního bodu – největšímu ze všech sektorů sledovaných Ústředním statistickým úřadem (GUS).

V odvětví výroby kovů je využití kapacit stále pod 75 %. Meziročně se tento ukazatel snížil o 0,7 procentního bodu.

Vedoucím v tomto ohledu je ArcelorMittal Poland, jehož plány na zahájení výroby superrailů byly zveřejněny ve čtvrtek. Podle společnosti vedly ceny energií, které v Polsku vyvolala paratax ETS, k uzavření ocelárny v Chorzów. Data Ústředního statistického úřadu (GUS) ukazují, že problém s nadbytečnými kapacitami v celém odvětví ještě neskončil.

V odvětví počítačů, elektroniky a optických produktů výrazně kleslo využití kapacit – meziročně o 5,1 procentního bodu na 80,7 %. V této souvislosti stojí za zmínku výběrová řízení vypsaná státními institucemi, v nichž zpřísnění kritérií omezilo nabídky pouze na dva výrobce: HP a Dell, čímž polské výrobce vyřadilo ze startovní čáry.

---

Padły wieloletnie, a nawet historyczne rekordy. Potencjał polskich firm coraz lepiej wykorzystywany.

Źródło: https://businessinsider.com.pl/gospodarka/polskie-firmy-na-granicy-mozliwosci-branza-farmaceutyczna-z-rekordem-historycznym/tce8vef; opracował: Jacek Frączyk

Przeciętne wykorzystanie mocy produkcyjnych w polskim przemyśle wyniosło w lipcu 78,7 proc., a w budownictwie aż 83,9 proc. To wieloletnie rekordy — wynika z badania przeprowadzonego przez GUS. W jednej z branż padł nawet rekord historyczny.

W ciągu roku wykorzystanie mocy w przemyśle wzrosło o 1 pkt proc., a od czerwca o 0,2 pkt proc. Poprzednio wyższy poziom niż 78,7 proc. w lipcu br. był również w lipcu, ale 2022 r., czyli cztery lata temu — wynika z badania GUS. Najlepszy historycznie wynik był w lipcu 2018 r. (83,5 proc.). Jak widać, lipiec jest szczególny pod tym względem.

W budownictwie po wyższy wynik trzeba sięgać jeszcze dalej, bo do 2019 r. Poprzednio lepszy rezultat niż 83,9 proc. był, jak sprawdziliśmy, w grudniu 2019 r. Rekord padł we wrześniu 2018 r. (87,2 proc.).

Granice możliwości

Są branże, które zbliżają się już do granic możliwości przerobowych. Firmy zajmujące się naprawą, konserwacją i instalowaniem maszyn doszły do 86,5 proc. wykorzystania potencjału produkcyjnego, te produkujące podstawowe substancje farmaceutyczne do 86,2 proc., a produkujące odzież — do 86,1 proc.

Na 85 proc. swoich możliwości pracuje przemysł produkcji pozostałego sprzętu transportowego, czyli m.in. pociągów, statków czy helikopterów. Prawdopodobnie chodzi m.in. o zamówienia pod CPK i wojskowe.

A padł w lipcu też rekord historyczny. Chodzi o producentów podstawowych farmaceutyków. Nigdy wcześniej w historii badań poziom wykorzystania mocy nie był tak wysoki. To może oznaczać konieczność inwestycji we wzrost potencjału. Najwyraźniej zamówienia były ostatnio wysokie. Wysokie wykorzystanie mocy w branży instalacyjno-naprawczej sugeruje, że część branż moce właśnie zwiększa.

Co do przypadku branży odzieżowej, to nie jest odosobniony w sektorze przemysłu lekkiego. Największy wzrost wykorzystania potencjału w ciągu roku — o 4,5 pkt proc. do 82,9 proc. — odnotowała branża produkcji wyrobów ze skóry. Tu znaczenie mogą mieć po pierwsze zamówienia armii, ale też kłopoty z dostawami z Chin, w tym z ceną tych dostaw po wzroście cen paliw przez konflikt i na Bliskim Wschodzie, i Ukrainie.

W wymienionych branżach pracownicy nie muszą się bać redukcji, a prośby o podwyżkę będą prawdopodobnie rozpatrywane z przychylnością.

Druga strona medalu

Ale jest też i ciemna strona obecnej rzeczywistości gospodarczej w Polsce. Dotyczy przy tym branży, w której działają krajowi giganci: JSW i Orlen.

W sektorze wytwarzania koksu (JSW) i produktów rafineryjnych (Orlen) mamy spadek do zaledwie 72,5 proc. wykorzystania mocy. Gorzej było ostatnio w styczniu 2023 r. (74,8 proc.), a historycznie najgorzej — w kwietniu 2013 r. (63,9 proc.). Rok do roku nastąpił tu spadek o aż 12,4 pkt proc. — największy ze wszystkich monitorowanych przez GUS sektorów.

Poniżej 75 proc. wykorzystania mocy jest jeszcze w branży produkcji metali. Rok do roku ten wskaźnik obniżył się o 0,7 pkt proc.

Tu liderem jest ArcelorMittal Poland, o którego planach otwarcia produkcji superszyn pisaliśmy w czwartek. Ceny energii, które podnosi w Polsce parapodatek ETS, spowodowały według firmy, że doszło do likwidacji huty w Chorzowie. Po danych GUS widać, że problem nadmiaru mocy się jednak jeszcze nie skończył w całej branży.

Znacząco spadło wykorzystanie możliwości wytwórczych w branży produkcji komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych — o 5,1 pkt proc. rok do roku do 80,7 proc. W tym kontekście warto wspomnieć o przetargach ogłaszanych przez państwowe instytucje, w których zaostrzenie kryteriów ograniczyło oferty do zaledwie dwóch producentów: HP i Dell, eliminując ze startu polskich producentów.

---

Zemědělci by mohli přijít o miliardy eur. Polsko bojuje o financování z nového rozpočtu EU.

Zdroj: https://businessinsider.com.pl/gospodarka/bruksela-chce-ograniczyc-wydatki-na-rolnictwo-polska-ma-powazny-problem/3q7xfmf;  Připravil: Filip Madejski

Evropští zemědělci stále více pociťují dopady sucha, vln veder a dalších extrémních povětrnostních jevů. Brusel zároveň plánuje nový rozpočet na období 2028–2034, v němž by mohlo být na zemědělství vyčleněno výrazně méně finančních prostředků než v současnosti. Polsko tvrdí, že financování by nemělo být škrtáno, ale konečná podoba rozpočtu EU je stále předmětem jednání.

Evropská unie pracuje na víceletém rozpočtu na období 2028–2034. Očekává se, že celý finanční balíček přesáhne 1,7 bilionu eur, tedy více než 41 bilionů zlotých. Přidělení tak obrovské částky je však předmětem ostrých sporů mezi členskými státy, které mají odlišné priority, píše český web „Seznam Zprávy“.

Jedním ze sektorů, které by mohly dostat méně finančních prostředků, je zemědělství. Podle současného návrhu je na tento účel vyčleněno přibližně 300 miliard eur, zatímco v současné rozpočtové perspektivě se jedná o více než 380 miliard eur. To by představovalo pokles o přibližně 80 miliard eur.

Ministerstvo zemědělství poznamenává, že pro Polsko by to znamenalo více než 20procentní snížení dostupných finančních prostředků oproti současnému období. Ministerstvo však zdůrazňuje, že rozpočtová jednání stále probíhají.

Evropské fondy pro zemědělce: Polsko chce zachovat financování

Varšava nehodlá snadno souhlasit se snížením financování pro zemědělce. Polsko, stejně jako další země Visegrádské skupiny, podporuje zachování odpovídající úrovně financování zemědělství.

Problém je v tom, že členské státy EU chtějí současně zvýšit výdaje na další cíle – především bezpečnost, nové technologie a konkurenceschopnost evropské ekonomiky. Ne všechny země jsou však ochotny zvýšit své příspěvky do rozpočtu EU. V důsledku toho může být jednoduše nedostatek finančních prostředků na všechny očekávané účely.

„Toto je nepřekonatelná matematická rovnice,“ říká Luděk Niedermayer, bývalý viceprezident České národní banky a europoslanec, citovaný českým webem, a poukazuje na rozpor mezi očekáváními členských států a jejich neochotou navýšit financování EU.

Zemědělci již nyní trpí obrovskými ztrátami.

Problém s financováním zemědělství přichází v obzvláště těžké době. Extrémní povětrnostní jevy stále více ovlivňují produkci potravin.

Podle Coceralu, evropské asociace producentů obilovin a olejnin, způsobila jen červnová vlna veder evropskému zemědělství ztrátu příjmů ve výši přibližně 2 miliard eur a vedla ke zničení přibližně 9 milionů tun úrody.

Ztráty související s extrémním počasím jsou již nyní obrovské. Podle analýz citovaných autory článku ztrácí zemědělství EU v důsledku toho v průměru ročně kolem 28,3 miliard eur. Prognózy naznačují, že tyto náklady se mohou s klimatickými změnami dále zvyšovat.

Dopady problému jsou obzvláště viditelné v Polsku. Jaro roku 2026 přineslo v Polsku mimořádně málo srážek. V březnu a dubnu napršelo pouze asi 32 mm srážek, což z nich činí jedno z nejsušších období svého druhu v posledních desetiletích.

Pro zemědělce to znamená větší riziko ztrát a zároveň větší potřebu investovat do zavlažovacích systémů, ochrany půdy a technologií pro lepší hospodaření s vodou, píše český portál.

Konec samostatného fondu pro zemědělce?

Podle portálu „Seznam Zprávy“ je jednou z největších změn navrhovaných v novém rozpočtu způsob organizace financování. V budoucnu by se zemědělské fondy slučovaly s fondy politiky soudržnosti v rámci společného mechanismu.

Ministerstvo zemědělství se obává, že by takový systém mohl ztížit poskytování stávajícího financování zemědělcům.

„Bez dostatečně silných vyjednávání a řádné přípravy národního plánu pro zemědělství nemusí být k dispozici stejný objem finančních prostředků, jaký je v současnosti k dispozici,“ upozorňuje ministerstvo.

Změna by také znamenala větší konkurenci o financování mezi jednotlivými sektory a regiony.

Jsou potřebné investice, nejen dotace

Portál „Seznam zpráv“ upozorňuje, že problém nelze vyřešit pouze zvýšením dotací. Finanční prostředky by měly být směřovány především do investic, které zvyšují odolnost farem vůči změně klimatu. Patří sem technologie zlepšující hospodaření s vodou, modernizace farem, inovace a řešení zvyšující produktivitu.

Ministerstvo zemědělství také poukazuje na možnost zvýšení příjmů EU využitím příjmů z poplatků za emise CO2 a mechanismu EU pro uhlíkovou emise na hranicích. Soukromý kapitál a fondy Evropské investiční banky by byly dalším zdrojem financování strategických investic.

Konečná podoba rozpočtu EU na období 2028–2034 ještě není rozhodnuta. Nadcházející měsíce však budou pro polské zemědělce klíčové, zejména proto, že jednání se týkají nejen výše finančních prostředků, ale také způsobu jejich přidělování.

---

Rolnicy mogą stracić miliardy euro. Polska walczy o pieniądze z nowego budżetu UE.

Żródło: https://businessinsider.com.pl/gospodarka/bruksela-chce-ograniczyc-wydatki-na-rolnictwo-polska-ma-powazny-problem/3q7xfmf; Opracowanie: Filip Madejski

Europejscy rolnicy coraz mocniej odczuwają skutki suszy, upałów i innych ekstremalnych zjawisk pogodowych. W tym samym czasie Bruksela planuje nowy budżet na lata 2028–2034, w którym na rolnictwo może trafić znacznie mniej pieniędzy niż obecnie. Polska przekonuje, że środków nie powinno się ograniczać, ale ostateczny kształt unijnego budżetu wciąż pozostaje przedmiotem negocjacji.

Unia Europejska pracuje nad wieloletnim budżetem na lata 2028–2034. Cały pakiet finansowy ma przekroczyć 1,7 bln euro, czyli ponad 41 bln zł. Podział tak ogromnej kwoty jest jednak przedmiotem ostrego sporu między państwami członkowskimi, które mają różne priorytety – pisze czeski portal „Seznam Zpravy“

Jednym z sektorów, który może otrzymać mniej pieniędzy, jest rolnictwo. Według obecnej propozycji na ten cel przewidziano około 300 mld euro, podczas gdy w obecnej perspektywie budżetowej jest to ponad 380 mld euro. Oznaczałoby to spadek o około 80 mld euro.

Ministerstwo Rolnictwa zwraca uwagę, że dla naszego kraju oznaczałoby to ponad 20-procentowe zmniejszenie dostępnych środków w porównaniu z obecnym okresem. Resort podkreśla jednak, że negocjacje nad budżetem nadal trwają.

Europejskie pieniądze dla rolników. Polska chce utrzymać finansowanie

Warszawa nie zamierza łatwo zgodzić się na ograniczenie pieniędzy dla rolników. Polska, podobnie jak pozostałe państwa Grupy Wyszehradzkiej, opowiada się za utrzymaniem odpowiedniego poziomu finansowania rolnictwa.

Problem polega na tym, że państwa UE jednocześnie chcą zwiększać wydatki na inne cele – przede wszystkim bezpieczeństwo, nowe technologie i konkurencyjność europejskiej gospodarki. Nie wszystkie kraje są natomiast gotowe zwiększać swoje wpłaty do unijnego budżetu.

W efekcie pieniędzy może po prostu zabraknąć na wszystkie oczekiwane cele.

„To jest matematyka, której nie da się rozwiązać“ – ocenia cytowany przez czeski portal były wiceprezes Narodowego Banku Czech i europoseł Luděk Niedermayer, wskazując na sprzeczność między oczekiwaniami państw a ich niechęcią do zwiększania finansowania UE.

Rolnicy już ponoszą ogromne straty

Problem z finansowaniem rolnictwa pojawia się w szczególnie trudnym momencie. Ekstremalne zjawiska pogodowe coraz mocniej wpływają na produkcję żywności.

Według europejskiego stowarzyszenia producentów zbóż i roślin oleistych Coceral same czerwcowe upały spowodowały w europejskim rolnictwie około 2 mld euro utraconych przychodów i doprowadziły do zniszczenia około 9 mln ton plonów.

Straty związane z ekstremalną pogodą już teraz są ogromne. Według analiz przywoływanych przez autorów materiału unijne rolnictwo traci z tego powodu średnio około 28,3 mld euro rocznie. Prognozy wskazują, że wraz ze zmianami klimatu koszty te mogą jeszcze rosnąć.

Skutki problemu są widoczne szczególnie nad Wisłą. Wiosna 2026 roku przyniosła w Polsce wyjątkowo mało opadów. W marcu i kwietniu spadło zaledwie około 32 mm deszczu, co oznaczało jedno z najbardziej suchych takich okresów w ostatnich dekadach.

Dla rolników oznacza to większe ryzyko strat i jednocześnie większą potrzebę inwestowania w systemy nawadniania, ochronę gleby oraz technologie pozwalające lepiej gospodarować wodą – pisze czeski portal.

Koniec osobnego funduszu dla rolników?

Jak pisze portal „Seznam Zpravy“, jedną z największych zmian proponowanych w nowym budżecie jest sposób organizacji pieniędzy. W przyszłości środki na rolnictwo miałyby zostać połączone z funduszami polityki spójności w ramach wspólnego mechanizmu.

Ministerstwo Rolnictwa obawia się, że taki system może utrudnić zapewnienie rolnikom finansowania na dotychczasowym poziomie.

„Bez odpowiednio silnych negocjacji i właściwego przygotowania krajowego planu dla rolnictwa może nie być dostępna taka sama pula środków jak obecnie“ – wskazuje resort.

Zmiana oznaczałaby również większą konkurencję o pieniądze między poszczególnymi sektorami i regionami.

Potrzebne inwestycje, nie tylko dopłaty

Portal „Seznam Zpravy“ zwraca uwagę, że problemu nie da się rozwiązać wyłącznie zwiększaniem dopłat. Pieniądze powinny być kierowane przede wszystkim na inwestycje zwiększające odporność gospodarstw na zmiany klimatu.

Chodzi m.in. o technologie poprawiające gospodarowanie wodą, modernizację gospodarstw, innowacje i rozwiązania zwiększające produktywność.

Ministerstwo Rolnictwa wskazuje również na możliwość zwiększenia unijnych dochodów poprzez wykorzystanie wpływów z opłat za emisję CO2 czy mechanizmu węglowego na granicach UE. Dodatkowym źródłem finansowania strategicznych inwestycji miałby być kapitał prywatny oraz środki Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

Ostateczny kształt budżetu UE na lata 2028–2034 nie jest jeszcze przesądzony. Dla polskich rolników najbliższe miesiące będą jednak kluczowe – szczególnie że negocjacje dotyczą nie tylko wysokości środków, ale również samego sposobu ich rozdysponowania.