Útok USA na Írán by mohl být ekonomickým Armagedonem. Existuje však i příznivý scénář pro Polsko.* 

Atak USA na Iran to może być gospodarczy armagedon. Ale jest też wariant korzystny dla Polski.* 

Útok USA na Írán by mohl být ekonomickým Armagedonem. Existuje však i příznivý scénář pro Polsko.

Zdroj: https://businessinsider.com.pl/gospodarka/wojna-usa-z-iranem-czy-polska-ucierpi-analiza/q54hh6m,  připravil: : Grzegorz Kowalczyk

USA a Izrael zaútočily na Írán. Jaké by mohly být důsledky pro globální ekonomiku? V nejhorším případě to znamená energetickou krizi pro Evropu a pro polskou společnost Orlen velký problém s ropou od jejího hlavního dodavatele. Takový scénář však není v zájmu Číny a Spojených států. V nejpříznivějším scénáři pro Varšavu by napětí na Blízkém východě mohlo polské ekonomice dokonce prospět, domnívají se experti.

USA a Izrael zaútočily na Írán. Konflikt by mohl potenciálně šokovat celou globální ekonomiku, protože Írán má strategickou polohu.

Trh s ropou zadržuje dech.

V nejhorším případě by válka v Íránu mohla paralyzovat globální obchod s ropou. Hormuzským průlivem denně protéká přibližně 19–20 milionů barelů ropy a ropných produktů, což představuje přibližně 27 % světového obchodu s ropou.

Potenciální vojenská akce, která by vedla k narušení obchodu, by byla globálním šokem. Trh s tím do jisté míry počítal již před útokem – ceny vzrostly přibližně o 10 % oproti předchozímu měsíci a překročily 70 dolarů za barel. Průmysl si je vědom toho, že ropa proudící Hormuzským průlivem je jednoduše nenahraditelná.

— Objemy protékající Hormuzským průlivem jsou tak velké, že v případě úplného narušení tranzitu prakticky neexistuje žádná životaschopná alternativa. Jen v případě ropy hovoříme o přibližně 16 milionech barelů denně, které by musely být nahrazeny jinými trasami. Saúdská Arábie a Spojené arabské emiráty mají ropovody obcházející průliv, ale jejich kapacita by pokryla pouze část poptávky. Dlouhodobá blokáda Hormuzského průlivu by proto znamenala výrazný, téměř okamžitý nárůst cen ropy, vysvětluje Rafał Zywert.

Politická nestabilita v Íránu by mohla bránit vývozu ropy ze samotného Íránu. Ty v současnosti směřují primárně do Číny, ale zároveň zvyšují celkovou globální nabídku této komodity. Analytici JP Morgan vypočítali, že osm změn režimů v zemích vyvážejících ropu přispělo k cenovým prudkým nárůstům ve vrcholných obdobích (v průměru o 76 %) a dlouhodobému nárůstu o zhruba 30 %.

Pozastavení obchodu přes úžinu by poškodilo podnikání společnosti Orlen. Více než polovina polských dodávek ropy pochází ze Saúdské Arábie. „Potenciální eskalace situace v regionu by proto mohla ovlivnit provoz společnosti Orlen, ale v krátkodobém horizontu je rezerva poskytována zásobami – povinnými, agenturními, komerčními a tím, co je již fyzicky v nádržích a na čerpacích stanicích,“ vysvětluje Rafał Zywert.

K problémům s ropou by se přidaly potíže s přepravou LNG, zejména z Kataru, který pokrývá přibližně 12 % evropské poptávky a je také významným dodavatelem do polského přístavu Svinoústí. Vzhledem k tomu, že zima je stále přítěží a tržní ceny jsou citlivé na výkyvy počasí, dočasné uzavření úžiny by vedlo k významným turbulencím. Podle společnosti Gas Storage Poland jsou polské zásobníky plynu v současné době naplněny z 54 %. Návrat k silným mrazům by tento tlak zvýšil.

Polské skladování plynu v současnosti disponuje 54 % polské kapacity skladování plynu. Návrat silných mrazů by tento tlak zvýšil.

Napětí na trhu s plynem se již dříve projevilo v rostoucích logistických a výrobních nákladech. To v konečném důsledku ovlivňuje celkovou míru inflace. Jak vysoká by byla tentokrát? Je to příliš vzdálená perspektiva na spekulace, zdůrazňuje Rafał Benecki, hlavní ekonom společnosti ING. „Reakce trhu s ropou na tak významnou geopolitickou událost je však překvapivě mírná, což naznačuje, že pouze trvalý nebo velmi dlouhodobý nárůst ceny komodity by mohl mít jasný dopad na inflaci,“ uvedl analytik minulý týden.

Rafał Zywert také ujišťuje, že vyhlídka na prudký nárůst cen pohonných hmot na čerpacích stanicích v Polsku je nepravděpodobná.

Útěk ke zlatu? Írán je součástí trendu

Vyhlídka na eskalaci konfliktu by však mohla investory odradit od riskování a vrátit je do bezpečných přístavů. To by mohlo znamenat například návrat k rostoucí ceně zlata po nedávných korekcích. Minulý týden jsme se analytiků zeptali na jejich prognózy cen zlata, kdy se USA připravovaly na útok na Írán.

Podle Rafała Beneckého, hlavního ekonoma ING, byly ceny zlata již výrazně zvýšené, takže pro další růst cen nemusí být prostor.

„Přesun kapitálu směrem ke zlatu a dalším kovům, spojený s podkopáváním důvěry v dolar a obecně v tradiční měny uprostřed rostoucí geopolitické nejistoty, již z velké části proběhl. Finanční trhy tento scénář v posledních měsících odehrály a současný konflikt o Írán pravděpodobně situaci zásadně nezmění; pouze potvrzuje směr, kterým se finanční svět ubírá nejméně šest měsíců,“ zhodnotil Benecki.

Ekonom nevidí žádná významná rizika ani z hlediska směnných kurzů. „Reakce eura, dolaru a komoditních trhů na nedávné události je viditelná, ale mírná, zatímco se objevuje řada dalších, důležitějších signálů ve prospěch zlotého.“ Zahraniční kapitál začíná do Polska proudit směleji, jak je vidět jak na akciovém trhu, tak na trhu s dluhopisy. Argument relativně silného hospodářského růstu – udržitelného bez ohledu na to, zda Evropa zažívá boom nebo stagnaci – naši měnu dále podporuje, analyzoval minulý týden Rafał Benecki.

Čína a USA nedovolí šok

Rostoucí ceny ropy by nebyly v zájmu velmocí – ani Číny, ani USA. Donald Trump se často chlubil nižšími cenami ropy na světových trzích. Peking, jakožto největší světový dovozce surovin, by také velmi uvítal pokles cen. Toto výjimečné sblížení amerických a čínských zájmů snižuje pravděpodobnost ekonomické katastrofy.

Zároveň by samotný Írán nechtěl průliv blokovat – obchodování přes něj zajišťuje značné rozpočtové příjmy pro ekonomiku zasaženou sankcemi.

„Taková blokáda by byla problémem pro celý region a globální ekonomiku, takže je těžké předpokládat, že by ji mezinárodní společenství povolilo v časovém horizontu měřeném v měsících,“ zdůrazňuje Rafał Zywert.

Příležitost pro Polsko? Bezpečné útočiště

Analytik poukazuje na to, že země v regionu se již s narušením dodávek vyrovnaly. Totéž by mohlo platit i pro Polsko. „V praxi dočasné přerušení dodávek – měřené v týdnech – nemusí nutně znamenat problémy s dodávkami na maloobchodním trhu. Dobrými příklady jsou Česká republika a Slovensko, kam ruská ropa neproudí ropovodem Družba od začátku února a trh nadále funguje díky zásobám a alternativním dodávkám,“ říká Zywert.

Rafał Benecki dokonce zdůrazňuje, že napětí na Blízkém východě by mohlo zvýšit atraktivitu Polska jako bezpečného trhu. „Z polského pohledu je to další připomínka toho, že udržování alespoň části produkce blíže Evropě dává smysl, protože v nestabilním světě jsou rozšířené dodavatelské řetězce mnohem rizikovější. Udržování produkce v Evropě nebo střední Evropě je prostě bezpečnější než spoléhat se pouze na velmi vzdálené destinace,“ říká Benecki.

„Prozatím, když se podíváme na výkonnost polského akciového trhu a sentiment investorů vůči rizikovějším aktivům, jako je private equity, jsme vnímáni jako kandidát, který nakonec bude těžit z globálních nepokojů a poslouží jako důležitý obranný opěrný bod v kritické části světa,“ shrnuje hlavní ekonom ING.

Grzegorz Kowalczyk, novinář pro Business Insider Poland

---

Atak USA na Iran to może być gospodarczy armagedon. Ale jest też wariant korzystny dla Polski.

Źródło:https://businessinsider.com.pl/gospodarka/wojna-usa-z-iranem-czy-polska-ucierpi-analiza/q54hh6m, opracował: Grzegorz Kowalczyk

USA i Izrael zaatakowały Iran. Jakie mogą być skutki dla światowej gospodarki? W najczarniejszym scenariuszu dla Europy oznacza to kryzys energetyczny, a dla polskiego Orlenu potężny kłopot z ropą naftową od głównego dostawcy. Taki wariant nie jest jednak w interesie Chin i Stanów Zjednoczonych. W najkorzystniejszej dla Warszawy opcji, napięcia na Bliskim Wschodzie mogą nawet sprzyjać polskiej gospodarce — uważają eksperci.

USA I Izrael zaatakowały Iran. Konflikt potencjalnie może być wstrząsem dla całej światowej gospodarki. Położenie Iranu jest bowiem strategiczne.

Rynek ropy wstrzymuje oddech

Wojna w Iranie w najgorszym scenariuszu może sparaliżować światowy handel ropą naftową. Przez cieśninę Ormuz przepływa ok. 19–20 mln baryłek ropy i produktów ropopochodnych dziennie, co stanowi ok. 27 proc. światowego handlu ropą naftową.

Ewentualne działania wojenne skutkujące wstrzymaniem handlu byłyby światowym szokiem. Rynek w pewnym zakresie już przed atakiem brał to już pod uwagę — ceny wzrosły o ok. 10 proc. w porównaniu do poprzedniego miesiąca i przekroczyły 70 dol. za baryłkę. Branża ma świadomość, że surowca płynącego przez Ormuz po prostu nie da się zastąpić.

— Skala wolumenów przechodzących przez Ormuz jest tak duża, że w razie całkowitego wstrzymania tranzytu praktycznie nie ma realnej alternatywy. Tylko w ropie mówimy o około 16 mln baryłek dziennie, które musiałyby zostać zastąpione innymi kierunkami. Arabia Saudyjska i Zjednoczone Emiraty Arabskie mają rurociągi omijające cieśninę, ale ich przepustowość pokrywałaby tylko część potrzeb. Zablokowanie Ormuzu na dłużej oznaczałoby więc wyraźny, niemal natychmiastowy wzrost cen ropy — tłumaczy Rafał Zywert.

Destabilizacja polityczna w Iranie może utrudnić eksport ropy z samego Iranu. Ten skierowany jest dziś głównie do Chin, ale jednocześnie zwiększa ogólną podaż surowca na świecie. Analitycy JP Morgan wyliczali, że ośmiokrotne zmiany reżimu w krajach eksportujących ropę naftową przyczyniały się do skoków cen w punktach kulminacyjnych (średnio o 76 proc.) i długofalowych wzrostach wynoszących ok. 30 proc.

Wstrzymanie handlu cieśniną uderzyłoby w interesy Orlenu. Ponad połowa dostaw ropy do Polski pochodzi właśnie z Arabii Saudyjskiej. — Ewentualne zaostrzenie sytuacji w regionie mogłoby się więc przełożyć na operacyjną działalność Orlenu, ale w krótkim terminie amortyzatorem są zapasy — obowiązkowe, agencyjne, komercyjne oraz to, co jest już fizycznie w zbiornikach i na stacjach — wyjaśnia Rafał Zywert.

Do problemów z ropą doszedłby kłopot z transportem LNG, głównie z Kataru, który zaspokaja około 12 proc. europejskich potrzeb, a jednocześnie jest istotnym dostawcą do polskiego portu w Świnoujściu. Gdy zima wciąż daje się we znaki, a ceny na rynku są podatne na zmiany pogodowe, czasowa blokada cieśniny wiązałaby się z dużymi turbulencjami. Według danych Gas Storage Poland obecnie polskie magazyny gazu są wypełnione w 54 proc. Powrót silnych mrozów zwiększyłby tę presję.

Napięcia na rynku gazu znajdywały już w przeszłości odzwierciedlenie we wzroście kosztów całej logistyki i produkcji. A to ostatecznie wpływa na ogólny wzrost inflacji. Jak wysoki byłby tym razem? Zbyt daleka to perspektywa, by spekulować — podkreśla Rafał Benecki, główny ekonomista ING. — Reakcja rynku ropy na tak duże wydarzenie geopolityczne jest jednak zaskakująco niewielka, co sugeruje, że dopiero trwały lub silnie przedłużający się wzrost cen surowca mógłby mieć wyraźniejsze przełożenie na inflację — stwierdził w zeszłym tygodniu analityk.

Rafał Zywert jednocześnie uspokaja, że wizja skokowego wzrostu cen paliw na stacjach w Polsce jest mało prawdopodobna.

Ucieczka do złota? Iran wpisuje się w trend

Wizja eskalacji konfliktu może jednak zniechęcić inwestorów do ryzyka i znów zwrócić ich do bezpiecznych przystani. A to oznaczałoby np. powrót do drożejącego złota po niedawnych korektach. O prognozy dla cen złota pytaliśmy analityków w ubiegłym tygodniu, kiedy USA szykowały się do ataku na Iran.

Zdaniem Rafała Beneckiego, głównego ekonomisty ING, ceny kruszców i tak były już bardzo wywindowane, więc do dalszych skoków notowań może nie być już przestrzeni.

— Przesunięcie kapitału w kierunku złota i innych metali, związane z podkopaniem zaufania do dolara i generalnie do tradycyjnych walut w warunkach narastającej geopolitycznej niepewności, w dużej mierze już się wydarzyło. Rynki finansowe rozegrały ten scenariusz w ostatnich miesiącach, a obecny konflikt wokół Iranu raczej nie zmienia zasadniczo obrazu sytuacji, tylko potwierdza kierunek, w którym świat finansów podąża co najmniej od pół roku — ocenił Benecki.

Ekonomista nie widzi też dużych ryzyk w zakresie kursów walutowych. — Reakcja euro i dolara oraz rynków surowcowych na ostatnie wydarzenia jest widoczna, ale niewielka, a jednocześnie pojawia się szereg innych, ważniejszych sygnałów sprzyjających złotemu. Kapitał zagraniczny zaczyna coraz śmielej napływać do Polski, co było widać zarówno na giełdzie, jak i na rynku obligacji, a argument relatywnie silnego wzrostu gospodarczego — utrzymującego się niezależnie od tego, czy w Europie mamy boom, czy stagnację — dodatkowo wspiera naszą walutę — analizował Rafał Benecki w zeszłym tygodniu.

Chiny i USA nie pozwolą na wstrząs

Galopujące ceny ropy nie byłyby w interesie potęg — ani Chin, ani USA. Donald Trump często chwalił się obniżeniem cen surowca na globalnych rynkach. Pekin jako największy importer surowców na świecie również najchętniej widziałby spadki cen. Ta wyjątkowa zbieżność amerykańsko-chińskich interesów zmniejsza prawdopodobieństwo ekonomicznego kataklizmu.

Jednocześnie sam Iran nie chciałby blokować cieśniny — handel nią zapewnia istotne wpływy budżetowe dla obarczonej sankcjami gospodarki.

— Taka blokada byłaby problemem dla całego regionu i globalnej gospodarki, więc trudno zakładać, że społeczność międzynarodowa pozwoliłaby na to w horyzoncie liczonym w miesiącach — podkreśla Rafał Zywert.

Szansa dla Polski? Bezpieczna przystań

Analityk zwraca uwagę, że państwa regionu radziły już sobie z zakłóceniami dostaw. Podobnie mogłoby być w przypadku Polski. — W praktyce chwilowe wstrzymania dostaw — liczone w tygodniach — nie muszą od razu oznaczać problemów podażowych na rynku detalicznym. Dobrym przykładem są Czechy i Słowacja, gdzie od początku lutego ropa rosyjska nie płynie rurociągiem Drużba, a rynek wciąż funkcjonuje dzięki zapasom i alternatywnym dostawom — mówi Zywert.

A Rafał Benecki podkreśla nawet, że napięcia na Bliskim Wschodzie mogą przełożyć się na wzrost atrakcyjności Polski jako bezpiecznego rynku. — Z polskiej perspektywy jest to kolejne przypomnienie, że trzymanie przynajmniej części produkcji bliżej Europy ma sens, bo w niestabilnym świecie wydłużone łańcuchy dostaw są znacznie bardziej ryzykowne. Utrzymywanie produkcji w Europie czy w Europie Środkowej jest po prostu bezpieczniejsze niż opieranie się wyłącznie na bardzo odległych destynacjach — mówi Benecki.

— Na razie, patrząc na zachowanie polskiej giełdy i sentyment inwestorów wobec bardziej ryzykownych aktywów, takich jak private equity, widać, że jesteśmy postrzegani jako kandydat do tego, by ostatecznie zyskać na globalnych niepokojach, będąc ważnym, obronnym przyczółkiem w newralgicznym punkcie świata — podsumowuje główny ekonomista ING.

Grzegorz Kowalczyk, dziennikarz Business Insider Polska